191 – ปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร
เล่มนี้เจ้ได้มาในจังหวะที่พอดีอย่างน่ามหัศจรรย์
หลังกลับจากไปปฏิบัติภาวนาแบบเซนที่ราชบุรี เซนเซโจอาวให้สวดบท “ปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร” ทั้งที่เซนมักไม่สวดมนต์
เจ้เพิ่งรู้ว่านี่คือพระสูตรสำคัญที่สุดของนิกายมหายานและวัชรยาน
พอกลับถึงกรุงเทพ พี่พีทส่งหนังสือเล่มนี้มาให้ แค่เพราะเห็นว่าเจ้เคยอ่านหนังสือของอาจารย์ประมวล เพ็งจันทร์ เลยคิดว่าน่าจะอ่านเล่มนี้ต่อด้วย ทั้งที่พี่พีทไม่รู้เลยว่าเจ้เพิ่งรู้จักและสวดบทนี้ไปแท้ๆ เหมือนจักรวาลจัดวางไว้ได้เหมาะเจาะจริงๆ
หนังสือเล่มนี้พูดถึงอะไร
อาจารย์ประมวล เพ็งจันทร์ ประวัติตัวเองว่ามาเดินสายธรรมได้อย่างไร รวมถึงไฮไลท์การเดินทางภายในจากเชียงใหม่กลับบ้านเกิดที่เกาะสมุย และพระสูตร “ปรัชญาปารมิตา” ที่เป็นแรงบันดาลใจให้ท่านภาวนา
อ่านแล้วจะเข้าใจว่า “ขุมทรัพย์” ที่แท้จริงไม่ใช่อะไรนอกตัวเลย แต่คือปัญญาญาณที่อยู่ในใจเราเอง
หัวใจของปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร
- พระสูตรนี้เกิดจากบทสนทนาระหว่างพระสารีบุตรกับพระอวโลกิเตศวร
แม้ไม่ใช่พุทธวจนะโดยตรง แต่ได้รับการรับรองโดยพระพุทธเจ้า - ในสายวัชรยาน พระแม่ปรัชญาปารมิตา คือ “พุทธมารดา” ผู้ให้กำเนิดพุทธภาวะในใจของผู้ภาวนา
- สาระของพระสูตร คือ “เห็นขันธ์ 5 เป็นศูนย์” คือการละลายความยึดมั่นถือมั่นในตัวตน
การภาวนาเพื่อรู้แจ้งขันธ์ 5
- รูปขันธ์ รู้เห็นง่ายสุด เพราะสัมผัสได้ด้วยตา ทุกคนเห็นได้เหมือนกัน
- เวทนา สัญญา สังขาร ละเอียดขึ้นตามลำดับ ต้องรู้โดยไม่ปรุงแต่ง
- วิญญาณขันธ์ คือจิตผู้รู้ที่ละเอียดที่สุด ต้อง “รู้โดยไม่คิด”
เหมือนมือรู้ว่าร้อนโดยไม่ต้องคิดว่าร้อน
เจตสิก (อาการของจิต) เปรียบเหมือน “กลิ่น สี รส ของน้ำ”
ส่วนจิตเดิมแท้ คือน้ำใสสะอาดที่ไม่ปรุงแต่ง เพียงรู้เฉย ๆ อย่างบริสุทธิ์
ศูนยตา คือความว่างที่ไม่ใช่ความว่างเปล่า
- “ศูนย์” ไม่ได้หมายถึงไม่มี แต่คือ “ว่างจากการปรุงแต่งว่าใช่หรือไม่ใช่”
- ในศูนยตา ไม่มีรูป ไม่มีเวทนา ไม่มีการเกิดหรือดับ
ทุกสิ่งกลับสู่ความเป็นหนึ่งเดียว สภาวะที่จิตสงบและบริสุทธิ์โดยธรรมชาติ
“เมื่อโลกภายในเป็นศูนยตา โลกภายนอกก็เป็นตถตา — เป็นเช่นนั้นเอง”
หน้าที่ของผู้ปฏิบัติ
- ตรวจสอบใจเสมอว่ามีความกังวลไหม
ถ้ามีก็แค่ให้กลับมาภาวนา - การรู้ลมหายใจเข้าออกอย่างแท้จริง ไม่ใช่การ “คิดถึงลมหายใจ”
แต่คือ “การรู้” โดยไม่ปรุงแต่งความหมาย - ความไม่รู้แจ้งก่อให้เกิด “วิปลาศ” เช่น ความเห็นที่ผิด ความคิดที่ผิด การรับรู้ที่ผิด
แต่เมื่อจิตบริสุทธิ์ ความกลัวและความหลงก็สลายไป
บทสรุปของพระสูตรนี้
“โอม คะเต คะเต ปาระคะเต ปาระสังคะเต โพธิสวาหา” ก้าวต่อไป ก้าวต่อไป ให้ถึงฝั่งโน้น ฝั่งที่เป็นการตื่นรู้ สดใส เบิกบาน
หนังสือเล่มนี้ทำให้เข้าใจว่า
การเดินทางภายใน คือการกลับมาพบพื้นที่ว่างในใจ
ที่ว่างซึ่งเต็มไปด้วยเมตตา และไม่มีสิ่งใดต้องพิสูจน์อีกต่อไป
เพราะเมื่อศูนยตาและตถตากลายเป็นหนึ่งเดียว
เราจะเห็นว่า “ธรรมชาติทั้งหมด ล้วนเป็นหนึ่งเดียวกัน”
ขอให้รู้สึกเหมือนได้กลับบ้านที่มีพระแม่ปรัชญาปารมิตารออยู่นะ
ด้วยรักจากเจ้
fromyoursis 